ایل‌راه‌های عشایر؛ مسیر امنیت غذایی کشور

لایل‌­راه‌­ها مسیرهایی بود که عشایر برای حرکت از ییلاق به قشلاق یا برعکس از آن استفاده می­‌کردند. در این مسیر که حدود دو ماه طول می­‌کشیده از علوفه مسیر برای دام استفاده می­‌شده و به تدریج از منطقه گرمسیر به سردسیر یا برعکس منتقل می­‌شدند. در این بازه زمانی از فشار بر مراتع ییلاقی و قشلاقی کاسته می­‌شده است.

 اما با ملی شدن مراتع ایل­‌راه‌­ها که حریم عشایر محسوب می‌­شد به تدریج از دست آنها خارج یا تخریب شد. با وجود اینکه در قانون نیز ممنوعیت تغییر کاربری ایل‌­راه‌­ها تصریح شده است اما متأسفانه در خیلی از نقاط کشور این مسیرها دچار تغییر کاربری شده است و به بخش صنعتی یا زراعی تبدیل شده است. در برنامه چهارم توسعه ذیل ماده ۲ «آئین نامه اجرائی اصلاح قانون واگذاری و احیاء کلیه اراضی در جمهوری اسلامی» مصوب ۳۱/۱/۵۹ به صراحت به ممنوعیت واگذاری ایل‌­راه‌­های عشایری اشاره شده است. برخی از خبرگان واگذاری ایل‌­راه‌­ها و تغییر کاربری آن را غیرقانونی و غیرشرعی دانسته‌­اند. چرا که این مسیرها حریم عرفی بهره­‌برداران محسوب می­شده و از بین رفتن آن، نظام اقتصادی عشایر را دچار چالش کرده است.

 تغییر کاربری ایل­‌راه‌­ها نظام کوچ را دچار اختلال کرده و دردسرهایی را برای عشایر ایجاد کرده است. از جمله اینکه دامداران در بازه­ای مجبورند علوفه دستی و برخی نهاده­های دامی که قیمت بالایی دارد به دام بدهند. با توجه به اینکه حجم قابل توجهی از نهاده­‌های دامی وارداتی است، این مسأله یعنی از بین رفتن ایل‌­راه‌­ها و استفاده نکردن از علوفه مرتعی زمینه وابستگی بیشتر به نهاده­های خارجی را فراهم می­کند.

با از بین رفتن ایل­‌راه‌­ها مسأله مهم دیگری که برای این قشر ایجاد شده تحمیل هزینه‌­های حمل و نقل است. هر ساله برای رفتن از ییلاق به قشلاق یا برعکس مجبورند تعدادی از دام خود را بفروشند تا هزینه این رفت و آمد تأمین شود. علاوه بر آنکه در طول مسیر نیز با تلفات و اتفاقات غیرمنتظره مواجه می­شوند. اما از سوی دیگر برخی بر این باورند که با تغییرات اجتماعی ایجاد شده لزومی به استفاده از ایل­‌راه‌­ها و کوچ به صورت پیاده وجود ندارد و باید این سبک جابجایی با استفاده از وسایل نقلیه را پذیرفت.

در مجموع با توجه مزیت اقتصادی مراتع هم از بعد امنیت غذایی کشور و همچنین امرار معاش حدود ۹۱۶ هزار خانوار روستایی و عشایری که به مرتع وابستگی دارند، ضروری است که مسأله ایل­راه به عنوان یکی از مهمترین زیرساخت­های معیشتی این جامعه تولیدکننده و غیور فراهم شود. در این خصوص همکاری دستگاه­‌های اجرایی از جمله سازمان «جنگل‌­ها، مراتع و آبخیزداری» و دستگاه قضایی برای آزادسازی مسیرها که حریم بهره­‌برداری عشایر است راهگشا خواهد بود.

 

 

منتشر شده در خبرگزاری فارس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *